Module 3Academie

Processen vinden die AI waard zijn

Procesmapping, opbrengst rekenen en de keuze van het ene proces dat het eerst een systeem wordt.

Processen vinden die AI waard zijn, is een training dag waarin het team de eigen werkprocessen in kaart brengt, de opbrengst per proces rekent en één of twee kandidaten kiest voor een blueprint. Het team leert welk werk zich leent voor AI, en welk werk beter bij mensen blijft. De uitkomst is een gerangschikte lijst met een getal per proces.

Na deze module kan het team
  • 01Het team tekent de belangrijkste werkprocessen op, met de invoer, de stappen, de uitvoerder en de uitvoer
  • 02Per proces rekent het team de wekelijkse frequentie, de minuten per keer en de jaarlijkse uren uit
  • 03Het team beoordeelt elk proces op vijf criteria: volume, regelmaat, structuur van de invoer, controleerbaarheid en toegang
  • 04Het team kiest één of twee processen voor een blueprint, en legt vast waarom de rest later komt of wegvalt
Agenda
  1. 01

    Het proces op papier

    We tekenen één proces per groep, van de eerste binnenkomst tot het resultaat. Waar het vastloopt en wie erop wacht, komt er bij.

  2. 02

    De opbrengst rekenen

    Frequentie maal minuten maal aantal weken, omgezet naar uren per jaar. We rekenen met een getal dat de deelnemers zelf aanleveren, en zetten een voorzichtig en een hoog scenario naast elkaar.

  3. 03

    De vijf criteria

    Volume, regelmaat, structuur van de invoer, controleerbaarheid van het resultaat en toegang tot de systemen. Elk proces krijgt een score, en de scores worden besproken, niet alleen opgeteld.

  4. 04

    De keuze

    Het team kiest, en legt de keuze schriftelijk vast met de reden. Ook de processen die afvallen, krijgen een zin: waarom niet, en wat er zou moeten veranderen.

Waarom het begin bij het proces ligt

De meeste AI-projecten die stranden, begonnen met een tool of een idee, niet met een proces. Iemand zag een demo, het bedrijf kocht een licentie, en daarna moest iemand bedenken waar het voor diende. Dat is de omgekeerde volgorde. Het werk waar AI iets oplevert, is vaak saai, terugkerend en al jaren op dezelfde manier gedaan.

Deze module draait de volgorde om. We beginnen bij het werk dat elke dag terugkomt, en kijken pas daarna welke tool erbij past. Dat levert een kortere lijst op en een eerlijker beeld van wat het oplevert.

Procesmapping zonder een projectplan

Een proces in kaart brengen hoeft geen maanden te kosten. Wij gebruiken een vel papier of een bord met vijf kolommen: wat komt binnen, wat doen we, wie doet het, wat komt eruit, en waar wacht het. Het gaat om de werkelijkheid, niet om het ideale proces zoals het in het handboek staat. Daarom stellen we de vraag aan de mensen die het werk elke dag doen.

De belangrijkste vondst bij procesmapping is meestal de wachttijd. Een mail die twee dagen op iemands bureau ligt, is geen rekenwerk maar een vertraging. Die vertraging hoort in de opbrengst, want een systeem dat sneller klaarmaakt maar het bureau niet verandert, levert minder op dan het lijkt.

De opbrengst rekenen, zonder de cijfers te mooi te maken

De formule is eenvoudig: frequentie per week maal minuten per keer maal 52, gedeeld door 60, geeft de uren per jaar. Het getal dat het team invult, is het eigenlijke werk. Daarom laten we altijd twee scenario’s zien: het voorzichtige, met de minuten die iemand zegt dat het kost, en het hoge, met de tijd die het kost inclusief correcties en overleg. Het verschil tussen die twee is vaak de hele discussie.

Er is nog een tweede rekenstap: wat is een uur van dit werk waard, en wat kost het systeem daarvoor? Dat hoeft niet exact te zijn. Het moet alleen eerlijk genoeg zijn om een keuze te maken. Een proces dat twee uur per jaar kost, rechtvaardigt geen bouw; een proces dat driehonderd uur kost, meestal wel.

Vijf criteria die bepalen of een proces geschikt is

Volume: komt het vaak genoeg terug om de bouw terug te verdienen? Regelmaat: is het werk voorspelbaar, of hangt het van uitzonderingen af? Structuur van de invoer: komt het binnen als gestructureerde data, zoals een factuur-pdf of een order, of als vrije tekst die een mens moet lezen? Controleerbaarheid: kan iemand snel zien of het resultaat klopt? Toegang: kunnen we bij de systemen komen waarin het werk plaatsvindt, binnen een redelijke termijn?

Een proces dat op alle vijf scoort, is een kandidaat voor de eerste bouw. Een proces dat scoort op volume maar niet op controleerbaarheid, vraagt eerst een controlestap. Een proces dat zelden voorkomt, hoeft niet met AI; daar is een goede werkinstructie vaak genoeg. Wij laten dat zien met voorbeelden uit de praktijk, zoals inkoopfacturen of orderverwerking.

Welk proces eerst, en wat wachten

Het eerste proces moet klein genoeg zijn om binnen weken werkend te krijgen, en groot genoeg om het team te overtuigen. Dat is de paradox waar de meeste keuzes op vastlopen. De training eindigt met één of twee kandidaten voor een blueprint, en met een lijst van wat later komt. Het belangrijkste deel van die lijst is de reden: een proces dat afvalt omdat de toegang ontbreekt, is een ander soort besluit dan een proces dat afvalt omdat het niet meer nodig is.

Veelgestelde vragen

  • Hebben we een procesmodel nodig, zoals BPMN?

    Nee. Een vel papier met vijf kolommen is genoeg voor deze stap. Een formeel model kan later nodig zijn, bijvoorbeeld bij een grote bouw, maar het hoort niet in de eerste dag.

  • Wat als de cijfers van de deelnemers niet kloppen?

    Dat is vaak de eerste uitkomst van de dag. We zetten het voorzichtige en het hoge scenario naast elkaar, en kiezen pas daarna. Een schatting die achteraf te laag blijkt, is niet erg; een schatting die niemand controleert, wel.

  • Is dit de eerste stap van een bouwdag?

    Vaak wel. Een bouwdag begint met precies dit werk: welke knelpunten, hoe vaak, en wat er op de dag live kan. Zie de bouwdag op /workshops/.

Welk team heeft deze module nodig?

Voor tot 12 deelnemers €3.950 excl. btw. In het gesprek zeggen we of de module past, of dat een bouwdag of het adoptieprogramma beter is.